Noren verliezen onschuld

Het inspirerende Noorwegen, zoals ik dat ken, is niet meer.

Vrijdagmiddag belt de BNR-nieuwsradioredactie en hoor ik dat er zojuist in hartje Oslo een bomaanslag op de Noorse regeringsgebouwen heeft plaatsgevonden. Later volgt het bericht dat een schutter slachtoffers maakt in het sociaaldemocratisch jongerenkamp op het eiland Utøya. Zaterdagmorgen is het nieuws nog rauwer: meer dan tachtig doden. Een getal wat verder op zal lopen.

De Nederlandse nieuwsrubrieken reageren er komkommertijderig op, waardoor de nieuwshonger bij proportionele herhalingen over een mogelijk terroristische aanslag blijft. De verdachte blijkt een blonde Noor te zijn. Waarom? Vele vragen zullen langzaam of niet beantwoord worden.

Een maand geleden loop ik, inspiratie opdoend, nog in het centrum van het multiculturele Oslo en voel ik het grote verschil met mijn Den Haag. Zelfs merk ik verschil ten opzichte van Stockholm en het mij vertrouwde Kopenhagen. Met mijn reisgenoot mij bekende en onbekende musea bezoekend, zoals het Fram museum, het Verzetsmuseum en het Nobel Vredes Centrum, verdiep ik me in het leven van Fridtjof Nansen en zijn medewerker Vidkun Quisling, de latere Noorse Nationaalsocialistische leider. Wandelend, discussiërend probeer ik de situatie in Nederland van een afstand te bekijken en vraag me af waarom we in Den Haag c.q. Nederland alsmaar hufteriger worden.

Een maand voor mijn bezoek aan Oslo kampeer ik op het eiland Texel. Ook daar voelt het al zo anders. OV-terugreizend naar Den Haag dwingt me vertrouwd te raken aan de hufterigheid met als klapper de HTM-service.

Wachtend op de tram in Oslo Centrum, die elke 5 minuten komt, raak ik in gesprek met een Noorse over het verschil in mentaliteit. Toch maakt zij zich zorgen over de ontwikkelingen in Noorwegen en vraagt naar de situatie in Nederland. De meeste Noren - van links tot rechts - vinden dat repressie en controle, zoals in en door Den Haag, geen oplossing zijn voor de sociaalmaatschappelijke problemen waar we voor staan.

De Noorse verdachte schrijft in een manifest 'een Europese Verklaring van Onafhankelijkheid' ook over Nederland, de Wilders film Fitna en over de moord op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Hij refereert aan Quisling en wil dat de Nobelprijs voor de Vrede wordt uitgereikt aan Ayaan Hirsi Ali.

Stof genoeg die meer Nederlanders aan het denken zou moeten zetten.

Direct in zijn eerste reactie benadrukt Noorse premier Jens Stoltenberg dat zijn land een open samenleving zal blijven. De toekomst zal leren of het de Noren dit gaat lukken.

Ik leef met de Noren, mijn vrienden en kennissen, mee en wens hun sterkte. Mijn volgende bezoeken aan Noorwegen zullen anders zijn.

2012 Noorwegen, Oslo

Nansenpaspoort, Stadhuis, Oslo 9 juni 2011.

Groenland contra Greenpeace

De actie van Greenpeace tegen Groenland is buiten proportie. Oliewinning voor de kust van Groenland heeft verschillende kanten en is heel wat gecompliceerder dan dat het door Greenpeace wordt voorgesteld.

Ook Arctic Peoples Alert is tegen boringen in het Noordpoolgebied en ziet dat het kwetsbare Arctische ecosysteem waar inheemse Arctische volken voor hun voortbestaan afhankelijk zijn, op verschillende plaatsen al ernstig is aangetast. Een dilemma, maar het is vanuit welk perspectief je de zaak met respect voor inheemse volken wilt bekijken.

Door schade en schande níet wijzer geworden, gaan we in het Westen door met intensief gebruik van niet-duurzame brandstoffen, die daarvoor gewonnen moeten worden. Ook vertellen (opleggen) wij, niet meer weten wat natuur is, anderen hoe zij moeten leven, zoals geen olie-exploiteren of zeehondenproducten verhandelen.

De geopolitieke verhoudingen waren zeer waarschijnlijk anders als in de zeventiende eeuw Nederland bereid was geweest om op Groenland het evangelie te verkondigen. Ofwel waren wij de kolonisten van Groenland. Voordat de Denen Groenland zich toe-eigende, hebben de Nederlanders onder meer geld, handel, alcohol, muziek, ziekten, wapens en militarisering geïntroduceerd. Ook hebben onze voorouders voor de Groenlandse westkust de populatie walvissen behoorlijk uitgedund. In de Europese Unie lopen wij op dit moment, als beste jongetje van de klas, voorop om de Groenlandse Inuit de handel in zeehondenproducten onmogelijk te maken, terwijl de zeehondensoorten voor de Groenlandse kust niet bedreigd zijn. Daarnaast dragen wij op Groenland en de rest van de Arctis bij aan versnelde klimaatverandering en chemische vervuiling. Deze WIC-mentaliteit heeft voor de 60.000 inwoners grote gevolgen. Door onder meer de onzekere toekomst, zoals verkorte periodes zeeijs waardoor het niet mogelijk is voldoende zeehonden - het dagelijks brood voor mens en hond - te jagen, neemt het aantal zelfdodingen schrikbarend toe.

Inheemse Arctische volken, waaronder Inuit op Groenland of Nenets in Noordwest-Rusland, hebben niet de soevereiniteit over hun woongebied. Zij staan voor het voldongen feit dat exploitatie van grondstoffen niet tegen te houden is. Wel willen zij dat het op de veiligst mogelijke en milieuverantwoorde manier plaatsvindt en zelf dat gebeurd op veel plaatsen in de Arctis niet.

Groenlanders willen, net als veel andere inheemse volken, onafhankelijkheid van hun voormalige koloniale macht Denemarken. Op 21 juni 2008 zijn zij daar een stapje dichterbij gekomen. Om daadwerkelijk (economisch) onafhankelijk van Denemarken te kunnen worden zullen zij meer inkomsten moeten verkrijgen en dan kun je om de exploitatie van grondstoffen niet heen.

Natuurlijk valt op veel exploitatiemaatschappijen het nodige af te dingen op hun werkwijze. Om toezicht op de exploitatie door Cairn Energy te houden heeft de Groenlandse regering Noorse consultants en Canadese autoriteiten ingeschakeld. Ook Arctic Peoples Alert is bij voorkeur tegen olie-exploitatie in Groenlandse wateren, maar vindt ook dat inheemse Arctische volken recht op zelfbeschikking hebben, die hun eeuwen ontzegd is.

Greenpeace heeft geprobeerd om met de Groenlanders in gesprek te komen. Echter Greenpeace heeft op Groenland en bij andere inheemse Arctische volken bepaald geen goede naam. Het is dan ook begrijpelijk dat zij de uitgestoken hand hebben afgewezen.
Arctic Peoples Alert roept op tot dialoog. Inheemse Arctische volken en internationale milieuorganisaties hebben elkaars steun nodig om de op handen zijnde geopolitieke veranderingen in het Noordpoolgebied in goede banen te lijden.

Gepubliceerd op Konfrontatie, augustus 2010.

Oorlog [op] om het IJs!

De donkere dagen in het teken van een oude mythe, ingevuld met veel traditionele ceremonie en consumptiedrift, zitten erop. Nu is het ‘oorlog op het ijs’ dat vele bezig houdt. Heerlijke brood en spelen, waar zelfs serieuze media aandacht aan besteden.

Intussen smelt op Groenland en de Zuidpool het ijs en Nederland dreigt voor de helft onderwater te komen staan. Jammer van al die investeringen, zoals in de parkeergarage in het centrum van Den Haag vol 4WD auto’s. Ik bedoel de Haagsche tramtunnel waar voorlopig geen randstadrail doorheen rijdt. IJsbehoud, daar moet het in ons polderdenken omgaan: oorlog om het ijs.

2006 was het warmste jaar ooit in de laatste 300 jaar gemeten. Oud VS vice-president Al Gore vloog de wereld rond met ‘een ongemakkelijke waarheid’ gevolgd door oud-president Clinton. Foto’s van ESA tonen aan dat je in de zomer met gemak naar de Noordpool kan varen. Het is ijshelder dat de natuur om ons heen ingrijpend aan het veranderen is. Echter, de discussie over de versnelde klimaatverandering blijft op het niveau van wellis – nietes steken.

Natuurlijk, Nederland heeft eerder onder water gestaan en lag het strand in Limburg of konden we lopen naar Groot-Brittannië. Klimaatfluctuaties op deze en andere planeten zijn van alle tijden. Op wat kleine of grote rampen na, ook van alle tijden, zullen de meeste rijken het hoofd boven water kunnen houden. Op den duur kunnen zij uitwijken naar een andere planeet. Hoe we eventuele andere bewoners in de ruimte moeten koloniseren hebben wij ook al eeuwen geoefend, jongeren worden middels computerspel alvast opgeleid of praktisch getraind zoals in Irak.

In de Arctis vallen nu al de eerste versnelde klimaatsveranderingslachtoffers! De ijsbeer in het Noordpoolgebied zal uitsterven of heel misschien evolueren naar een andere berensoort. Jammer voor de sportjager, maar een zegen voor de zeehondenliefhebber. Ook andere plant- en diersoorten zullen uitsterven. Dat is, al dan niet door mensen veroorzaakt, ook van alle tijden. Echter, ook culturen, bijvoorbeeld inheemse Arctische volken, zoals de Inuit (Eskimo’s), Sami (Lappen) of Nenets (Samojeden), zullen versneld uitsterven of opgaan in onze eenheidscultuur. Daardoor glijden wij uit, vallen hard op het ijs en bevriezen. Immers, met deze volken verdwijnt eeuwen in extreme weersomstandigheden opgedane kennis. Het gaat daarbij niet alleen om de verscheidenheid aan talen of het gebruik van geneeskrachtige planten, maar bijvoorbeeld ook om hoe je op de toendra de weg kan vinden. Daar helpt de GPS namelijk niet. Maar ach, waar we ons hier druk om maken is het jagen op zeehondjes of oorlog op het ijs!

Bang voor ijs ben ik niet. Ik moet alleen nog even een hogere plek voor mijn bibliotheek vinden..

Op dit platform ben ik nieuw. Ik ben een oude milieu- en inheemse Arctische volkenrechtenactivist. Als het te veel ADHD voor je is, kun je het wellicht nog een keer lezen.

Gepubliceerd op Konfrontatie in januari 2007.

1985 Spitsbergen

1985, Kap Lee, drie van de acht ijsberen. Jammer dat ze op dat moment geen toeristen lustten.