Haagse Criticaster: Natuur

17 maart 2015, Roggekamp, Den Haag.

Maandag 9 maart 2015 is er met een tractor met aanhangend een zware veldroller over o.a. de vier grasvelden tussen de vijf koopflatgebouwen aan de Vlaskamp gereden. Ook is daarmee over het grotere grasveld aan de linkerkant van de vijver in Park Vlaskamp gereden. Onder de vlag van egaliseren waarschijnlijk als doel opzettelijk af te komen van de grote hoeveelheid molshopen veroorzaakt door de mol (Talpa europaea). Door deze werkwijze zijn vele mollen met nesten gedood dan wel langzaam doodgegaan aan hun verwondingen. De mollen hebben zogezegd hun eigen kerkhof gegraven. De overlevende onder de mollen maakte dinsdag ca.3 molshopen. De dag erop ca.9 en daarop ca.13. Los van de vraag of de verdelging wel noodzakelijk is het volgens mij geen toegestane verdelgingsmethode van de mol (Talpa europaea). Vermoedelijk hebben de vereniging van eigenaren van de 5 flatgebouwen een groenbedrijf opdracht gegeven tot deze verdelging van de mollen op eigen terrein. Echter, het lijkt mij niet dat het grotere grasveld ook eigen terrein is waar de vereniging van eigenaren het beheer over heeft.

Het Park Vlaskamp, grasvelden met water zijn onderdeel van de Haagse ecologische verbinding de Houtzone. De sloot en oeverkanten tussen de Bezuidenhoutseweg en Vlaskamp zijn een rijke strook natuur waar veel soorten planten en dieren voorkomen. Van dit ecosysteem is de mol een onderdeel.De mol is voedsel voor o.a.:
- ooievaar (Ciconia ciconia)
- blauwe reiger (Ardea cinerea)
- bosuil (Strix aluco)
- buizerd (Buteo buteo)

In het VARA TV programma Vroege Vogels van 10 maart 2015 was mooi te zien wat molshopen voor kramsvogels (Turdus pilaris) betekenen. Nu zullen kramsvogels niet vaak de Vlaskamp langs vliegen, al sta je versteld van het aantal vogelsoorten die er voorkomen. Met het maken van molshopen zorgt de mol voor voedsel voor o.a.:
- merel (Turdus merula)
- zanglijster (Turdus philomelos)
- koperwiek (Turdus iliacus)
- zilvermeeuw (Larus argentatus)
- kokmeeuw (Chroicocephalus ridibundus)
- Britse kleine mantelmeeuw (Larus fuscus graellsii)
- scholekster (Haematopus ostralegus)
- spreeuw (Sturnus vulgaris)
- kauw (Corvus monedula)
- ekster (Pica pica)
- zwarte kraai (Corvus corone)

Het is mij niet bekend of er marterachtige, zoals de wezel (Mustela nivalis), voorkomen. Een vos (Vulpes vulpes) heb ik het afgelopen jaar niet zelf waargenomen, andere wel. In ieder geval hebben kinderen tijdens hun speurtocht minder molshopen te tellen. Foto toegevoegd, 9 juni 2015.

In memoriam

Belleville, 12 mei 1921 - Port Hope, Ontario, Canada, 6 mei 2014

Cagle.com Steve Nease,11 mei 2014.

Mijn favoriete schrijvers, de Schotse rebel activist Farley McGill Mowat overleed thuis op 92 jarige leeftijd.
Zijn vele boeken blijven op een ereplaats in mijn boekenkast staan. Hij zal me blijven inspireren!

Deze vroege klokkenluider over de situatie van de inheemse Arctische volken en de vernietiging van natuur en milieu was tot het laatst activist.Hij laat meer dan 40 boeken achter, waarvan ongeveer 17 miljoen exemplaren zijn verkocht en die in meer dan 20 talen zijn vertaald. Hij ontving vele prijzen, zoals in 1981 de Order of Canada. Hij was van 1993 tot 1998 lid van het Comité van Aanbeveling van de Stichting Innu Steungroep (thans Arctic Peoples Alert).
Zijn overlijden heeft de Nederlandse media gehaald, ofschoon hij in Nederland niet zo bekend is. Slechts drie van zijn boeken zijn in het Nederlands vertaald en verfilmingen ervan hebben maar kort in de Nederlandse bioscopen gedraaid.

Amstel
Mowat was een van onze bevrijders. In februari 1941 trad Mowat in dienst van het Hastings and Prince Edward Regiment van het Canadese leger. In juli 1942, tijdens de vaart over de Atlantische Oceaan, werd onderweg een walvis voor een duikboot aangezien. Inmiddels inlichtingenofficier, nam hij in juli 1943 deel aan de landing op Sicilië gevolgd door de opmars door Italië. Als een van de weinigen van zijn regiment overleefde hij deze tocht. Half april 1945 werd hij verbindingsofficier tussen de Nederlandsche Binnenlandse Strijdkrachten in bezet Amsterdam. Achter de linies had hij een spannende tijd en hield hij zich bezig met de organisatie van voedseldroppings. Op 7 mei, vijf dagen voordat hij vierentwintig werd, gaven de Duitse bezetters zich over. Zijn taak werd om Duitse bewapeningssystemen te onderzoeken en te verzamelen. Alles wat hij met zijn 1^st Canadian Army Museum Collection Team, gekscherend wel “Mowat’s Private Army” genoemd, vond, werd in een voormalige Duitse barak in Ouderkerk aan de Amstel opgeslagen. Daaronder bevonden zich tanks, twee V1’s en, met behulp van 30 liter De Kuyper jenever, zelfs een V2 raket. Bij het testen van een Duitse eenpersoonsduikboot kwam hij in de modder van de Amstel vast te zitten en werd het spannend of hij nog wel boven zou komen.

Vanuit Antwerpen kon Mowat het Nederlandse schip SS Blommersdiik onder schipper Van Zwol maar een klein deel van het verzamelde materiaal meenemen naar Montreal. Daarmee legde hij de basis voor het Canadese Oorlogsmuseum.

In het voorjaar van 1953 deed hij samen met zijn vrouw zijn tocht door Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog nog eens dunnetjes over. Over zijn oorlogservaringen schreef hij onder andere in The Regiment (1955), And No Birds Sang (1987) en Aftermath (1995). Alle indrukwekkend en verrassende is zijn tijd in Nederland. Het had anders kunnen lopen als de 'Amerikanen' (Canadese zijn ook Amerikanen) zijn V2 afpakten. Wellicht was Canada dan de Nucleaire macht. In zijn boeken klinkt duidelijk het verschil tussen deze twee soorten Amerikanen.

Ihalmiut
Terug in Canada kon Mowat niet direct zijn draai vinden. Nu zou de diagnose waarschijnlijk zijn: post-traumatische stress-stoornis. Als veteraan kon hij alsnog versneld afstuderen en werd bioloog in dienst van de Northwest Territories. Voor de oorlog was hij al vertrouwd geraakt met reizen in het Canadese Noordpoolgebied. Tijdens zijn onderzoek naar de verdwijning van kariboes, constateerde hij dat de Inuit dat aan de Hudson Bay woont, de Ihalmiut, met uitsterven werden bedreigd. Bij de Canadese regering kreeg Mowat geen gehoor. In zijn boek People of the Deer (1952), dat ook in het Nederlands is als Het Rendiervolk (1972) vertaald werd, vertelde hij het verhaal van de Ihalmiut dat zeer sceptisch en ontkennend werd ontvangen. Ook volgde ontslag. Zijn tweede boek Desperate People (1959) volgde, maar het mocht niet baten: de Ihalmiut zijn er niet meer.
Over zijn onderzoekservaringen naar de wolf die de schuld kreeg van de afname van het aantal kariboes, vertelde hij in het boek Never Cry Wolf (1963), dat in het Nederlands vertaalt werd als Wee de Wolf (1968/1984) en in 1983 werd verfilmd. Een must voor beginnende onderzoekers in het Noordpoolgebied en heb het dan ook menigeen cadeau gedaan. Ook over dit boek werd Mowat tot voor kort nog aangevallen en ondervond hij levenslang tegenwerking. Lost in the barrens (1958) werd vertaald onder de titel Wolven huilen in de sneeuw (1965). In 2003 werd ook zijn boek The Snow Walker verfilmd en deze film was in de Nederlandse bioscoop te zien.

Siberië

Verschillende van Mowat’s boeken zijn ook in het Russisch vertaald. Nadat hij net het Canadese Noordpoolgebied bereisd had, reisden hij en zijn vrouw in 1966 als een van de eersten door het Russische Noordpoolgebied. Hun gids was de Tsjoekstjie Juri Rytchëu, waarvan overigens verschillende boeken in het Nederlands zijn vertaald. Deze reis leidde tot het boek Siber (1970) dat in het Nederlands verscheen onder de titel Siberië (1973). Terugkijkend is het juist dit boek dat een gekleurd beeld geeft, omdat Mowat van de inheemse Arctische volken in de toenmalige Sovjet-Unie afzette tegen de situatie in Canada. Dat werd me duidelijk doordat ik sinds 1999 verschillende keren in het Russische Noordpoolgebied met o.a. Nenets heb kunnen reizen.

Noormannen

Tijdens zijn reizen door het Canadese Noordpoolgebied kwam Mowat resten van bouwwerken tegen die onmogelijk door Inuit konden zijn gemaakt. Archeologische vondsten hadden inmiddels de Noorse en Groenlandse sagen bevestigd dat Noormannen zich in Noord-Canada gevestigd hadden rond het jaar 1000. Maar de bouwwerken waren duidelijk geen overblijfselen van Vikingactiviteiten. Voor die tijd waren er mensen over zee verdreven door bijvoorbeeld Romeinen en Pikten. Aannemelijk is dan ook dat andere volken in het Canadese Noordpoolgebied terecht waren gekomen. Over de periode vóór de Noormannen schreef Mowat een aantal fascinerende boeken met vragen en vermoedens waarop wellicht ooit een antwoord komt: Westviking (1965) en The Alban Quest (The Farfarers, 1998).

VS en zeehonden

Mowat was een van de eersten die protesteerden tegen de Canadese zeehondenjacht. Dat bracht hem in 1968 ook even in Amsterdam. Waarschijnlijk heb ik er toen al over gehoord. In 1970 kwam ik voor het eerst daadwerkelijk in actie tegen de zeehondenjacht, die in de loop van de decennia veel gecompliceerder lag.
In april 1985 wilde Mowat zijn nieuwe boek Sea of Slaughter, over de jacht op zeehonden en walvissen, in de Verenigde Staten promoten. Het was niet zijn “rok” zijn Schotse kilt waarom Mowat op de luchthaven van Toronto door de immigratie-autoriteiten van de VS werd medegedeeld dat hem de toegang tot de VS werd geweigerd. Waarom wel, werd niet duidelijk gemaakt. Buiten Mowat om buitelden een maand lang autoriteiten en media over elkaar. Het leverde een hilarisch maar triest verhaal op: My discovery of America (1985). De VS hadden vele redenen om deze ‘gevaarlijke’ schrijver te weigeren. Zo demonstreerde hij in 1961 tegen de Cubacrisis, in 1963 voor nucleaire ontwapening, reisde door Sovjet-Unie en riep hij: “als die nucleair geladen VS-bommenwerpers over mijn huis vliegen, schiet ik ze met mijn geweer neer”.

Het schip van Sea Shepherd, dat onder Nederlandse vlag vaart en door Canada in beslag werd genomen, draagt zijn naam. Met deze stap van Mowat heb ik nog steeds moeite. Ik ben meer die oud-Greenpeacer.

Hij laat zijn tweede vrouw, de schrijfster Claire, Mowat achter, waarmee hij in 1965 trouwde en twee zoons uit zijn eerste huwelijk, Sandy en David.

Video: Globe and Mail 7 mei 2014

In his own words: The life and times of Farley Mowat.
VPRO geschiedenis24.nl

Haagse Criticaster

Een goed 2016!

Rendier met Gerda

2015 12 Strand

Vlindertuin Reigersbergen

Den Haag: Snoeien in het broedseizoen

Scheveningse walvis

Schoolplaat 1922 - 2015

Scheveningen, Vlaggetjesdag

Mollen graven eigen kerkhof Vlaskamp

Farley Mowat 1921 - 2014


Reigersbergenweg / Bezuidenhoutseweg, Den Haag. Van boven naar beneden: 16.03,17.03,10.04,23.04, 08.06 en 08.06.2015. 8 juni 2015: In het door haar zelf ingestelde broedseizoen blijft de gemeente Den Haag actief snoeien langs de ecologische verbindingszone.